Algemene informatie over Kreta
(bijgewerkt tot 9 december 2009)
Geografie
Kreta is het grootste Griekse eiland. Het heeft een oppervlakte van 8340 vierkante kilometer (ongeveer een kwart van Nederland) en de kustlijn heeft een lengte van 1050 kilometer. De lengte van Kreta is ongeveer 260 kilometer. Het smalst is Kreta ter hoogte van Ierapetra. Daar is het eiland 12 kilometer breed, terwijl het eiland op het breedste punt 60 kilometer breed is. Kreta kent een mediterraan klimaat. Dat betekent dat de zomers warm zijn en lang duren. De winters zijn zacht. Neerslag valt voornamelijk in de winter.
Het eiland Kreta is vernoemd naar de nymf Kreta / Kres. Dat was een zoon van de mythologische oppergod Zeus; de eerste koning van het eiland.
Kreta in Europa
Kreta in Griekenland
Na het eiland Gavdos is Kreta het zuidelijkst gelegen eiland van Griekenland. De hoofdstad van Kreta, Heraklion, ligt ongeveer 300 kilometer ten zuidoosten van Athene; de hoofdstad van Griekenland. De vliegafstand van Amsterdam naar Heraklion is ongeveer 2450 kilometer. 350 kilometer ten zuiden van Kreta begint het vaste land van het continent Afrika. Ten noorden van Kreta ligt de Egeïsche zee en ten zuiden van Kreta de Libische zee. Hiernaast vind je twee kaartjes waarin de positie van Kreta wordt aangegeven.
Kreta is bergachtig en kent 3 bergketens. De Lefka Ori (in het westen), het Ida gebergte (in het centrum van het eiland) en het Oros Dikti gebergte (in het oosten). Het hoogste punt is de top van de berg Ida Psiloritis welke een hoogte heeft van 2456 meter. Deze berg is net iets hoger dan de berg Pachnes welke een hoogte heeft van 2453 meter. De bergen bestaan voornamelijk uit kalksteen. Op de toppen van deze bergen ligt 's winters sneeuw. Er is zelfs een skipiste op Kreta.
Kreta is verdeeld in 4 bestuurlijke provincies / districten die de namen dragen van steden op het eiland; (van west naar oost) Chania, Rethymno, Heraklion en Lasithi. Op Kreta wonen ongeveer 550.000 mensen. Heraklion heeft een inwonertal van net onder de 150.000 en is de grootste stad op het eiland. Men weet niet exact hoeveel mensen er op het eiland wonen. Er wonen ook veel mensen die eigenlijk illegaal zijn en dus niet worden meegeteld bij de volkstellingen.
Geschiedenis
Doordat de continentale platen van Europa en Afrika over elkaar heen schoven ontstond het eiland Kreta miljoenen jaren geleden.
In de jonge steentijd (Neolithicum) trokken er volkeren naar het eiland vanuit Klein-Azië, wat ongeveer gelijk is aan het huidige Turkije. Klein-Azië wordt ook wel Anatolië genoemd. In deze periode veranderde de mensheid. Er vond een overgang plaats van het jagen en verzamelen naar de akkerbouw en veehouderij. De eerste vormen van beschaving op het eiland Kreta dateren van ongeveer 5700 jaar voor het begin van onze jaartelling en worden de Neolitische beschaving genoemd. Deze periode eindigt ongeveer 3400 jaar later.
Ongeveer 2800 jaar voor het begin van onze jaartelling ontstond de Minoïsche beschaving. De Minoïers waren machtige handelaren en heersten over een groot deel van het Middellandse Zeegebied. Het waren goede zeevaarders en landbouwers. Ze hadden nauwelijks vijanden en konden beschikken over veel materialen die belangrijk waren in die periode. Daardoor ontwikkelde zich een bijzonder hoge beschaving. Men had stromend water, riolering en tevens kende men een schrift.
De Minoïers zijn vooral bekend om hun keramiek en fresco's. Veel Griekse Mythen en legenden zijn afkomstig van de Minoïers. De Minoïers werden geleid door Koning Minos. Men is er nog niet helemaal uit of dit de naam was van slechts één koning of dat Minos een titel is die door meerdere koningen werd gebruikt. Het rijk werd geregeerd vanuit Knossos.
Er kwam een eind aan de Minoïsche beschaving toen de Myceners het eiland veroverden vanaf het Griekse vaste land. De beschaving was op dat moment al grotendeels verwoest door een uitbarsting van de vulkaan Santorini (Thira) in het jaar 1628 voor het begin van onze jaartelling. De uitbarsting veroorzaakte zeer krachtige aardschokken. Door de daarop volgende tsunami werdeb veel van de paleizen verwoest.
De Myceners waren veel primitiever dan de Minoïers. Zij kenden wel een soort schrift. Deze wordt gezien als een voorloper van het moderne Grieks. De Myceners werden rond het jaar 1100 voor onze jaartelling verdreven door de Doriërs. De Doriërs beschikten over ijzeren wapens, terwijl de Myceners wapens van brons gebruikten. Hierdoor konden zij de Myceners gemakkelijk verslaan. Vrijwel alle Griekse steden werden door de Doriërs geplunderd en verwoest.
Na de Doriërs kwam het eiland in handen van de Romeinen. Dit gebeurde in ongeveer 67 voor het begin van onze jaartelling. In het jaar 325 wordt Kreta onderdeel van het Byzantijnse rijk. In deze periode wordt het Christelijke geloof ingevoerd op Kreta. In 824 bezetten de Arabieren het eiland. Zij stichten de stad Chandax (Heraklion). In 961 werd de stad bevrijd door de Byzantijnen. Zij regeerden tot het jaar 1204. In dat jaar werd het eiland verkocht aan de Venetiërs. De Ottomanen (Turken) veroverden het eiland vervolgens in 1669.
Tijdens de overheersing van de Turken hebben de Kretenzers veel gevochten voor onafhankelijkheid. Vaak waren dit oneerlijke gevechten tegen een grote overmacht van Turken, die ook de hulp van de Egyptenaren gebruikten in de strijd tegen de Partizanen. Toen in 1830 de Griekse staat werd uitgeroepen werd Kreta aan Egypte gegeven. Dit betekende veel vooruitgang voor de Kretenzers. Ze kregen veel meer vrijheid. Toen de Egyptenaren in 1840 verslagen werden door de Turken in de oorlog om Syrië kwam het eiland weer in handen van de Turken. Het verzet tegen de Turken laaide weer op. De represailles van de Turken waren ook fel. Met het drama in het Arkadiklooster, waarbij ruim 2.000 mensen sneuvelden, kreeg het politieke probleem op Kreta wereldwijde aandacht. Toen in 1877 de Turks &ndash Russische oorlog uitbrak besloot de Griekse regering de Kretenzers te hulp te schieten in de strijd tegen de Turken. Vanaf 1878 werd Kreta een semiautonome regio. Daarna nam het verzet tegen de Turken alleen nog toe. In 1898 waren het de Engelsen die het, met veel machtsvertoon van de marine, de Turken duidelijk maakten dat het beter was te vertrekken, waarmee een eind kwam aan de Turkse overheersing.
In de periode vanaf 1898 werd Kreta onafhankelijk. Vooral president Eleftherios Venizelos was in die periode belangrijk. In het verdrag van Boedapest in 1913 (naar aanleiding van de oorlog van Griekenland, Bulgarije en Servië tegen de Ottomanen) werd geregeld dat Kreta zich mocht aansluiten bij Griekenland. Wat zij toen ook deden.
Tijdens de eerste invasie via de lucht tot dan toe, op 20 mei 1941, poogden Duitse parachutisten Kreta te veroveren. Hierbij vielen aan beide zijden van de strijdende partijen veel doden. Ondanks het dappere verzet werd Kreta veroverd door de Duitsers. De geallieerden vluchtten vanuit Hora Sfakion van het eiland af. De Kretenzers gaven zich echter niet zomaar gewonnen. De Partizanen verzetten zich hevig vanuit de vele kloven en grotten op het eiland. De Duitsers trokken zich in oktober van het jaar 1944 terug naar de plaats Souda en het Akrotiri-schiereiland (iets ten oosten van Chania). Uiteindelijk was de oorlog in 1945 voorbij.
Na een militaire coup op 21 april 1967 heerste er een militaire dictatuur in Griekenland. George Papadopoulos kwam aan de macht. Dit maakte een eind aan vele politieke vrijheden en de koning werd moest vluchten. In 1974 werd het koningshuis afgeschaft en Griekenland werd een parlementaire republiek. Ook werden er voor het eerst democratische verkiezingen gehouden, welke werden gewonnen door de partij van Karamanlis van de partij voor Nieuwe Democratie. Onder Karamanlis trad Griekenland in 1981 toe tot de Europese Gemeenschap.
Kreta is op dit moment natuurlijk nog steeds onderdeel van de Griekse (of Helleense) Republiek. Karolos Papoulias is sinds 12 maart 2005 de president van Griekenland. Hij is lid en medeoprichter van de Panhelleense Socialistische beweging (PA.SO.K). Tijdens de laatste parlementsverkiezingen (op 4 okteber 2009) was PA.SO.K ook de grootste partij in alle vier de kiesdistricten op Kreta. De minister-president van het land is, sinds 6 oktober 2009, George Papandreou jr.
Economie
De voornaamste inkomstenbronnen van Kreta zijn landbouw en toerisme. Het is het belangrijkste landbouwgebied van Griekenland. Er worden voornamelijk olijven, druiven, sinaasappelen en verbouwd. Op Kreta leven meer geiten dan mensen. Ook zij leveren exportproducten op. Zoals de geitenmelk en de fetakaas. Landbouwproducten zijn dan ook de belangrijkste exportproducten van het eiland.
Door het goede klimaat en de verscheidenheid van het eiland is Kreta erg geliefd bij toeristen. Jaarlijks bezoeken ongeveer 8 miljoen mensen het eiland. Vooral in de zomers is het erg druk. Er zijn talloze toeristenverblijven en ressorts gebouwd om de toeristen onderdak te bieden. Het toerisme is na de landbouw dan ook de grootste bron van inkomsten voor de bewoners.
Flora en Fauna
Kreta kent een enorme verscheidenheid aan planten, bloemen en bomen. Er schijnen 2.000 verschillende soorten planten te groeien op het eiland, waarvan er ongeveer 150 nergens anders voorkomen. Vooral in de lente groeien veel van deze planten. Gedurende het jaar krijgen plaatsen op het eiland een heel ander gezicht door de verscheidenheid aan begroeiing. Ook groeien er op verschillende plaatsen op het eiland kruiden, zoals essenkruid, salie, saffraan, tijm, koriander, kaneel, komijn, venkel en munt. Deze kruiden verspreiden een sterke geur. Je vindt ook verschrikkelijk veel olijfbomen op het eiland. De status van families wordt ook nu nog vaak afgemeten aan de hoeveelheid olijfbomen die ze bezitten en waar deze staan. Ook groeien overal op het eiland ook fruitbomen, orchideeën, platanen en bij de plaats Vai zelfs palmbomen.
Op Kreta lopen meer geiten rond dan mensen. Deze geiten lopen veelal vrij rond, maar behoren toe aan boeren. De beroemde Kri-Kri geit komt alleen op Kreta voor. Ook schapen en koeien worden als vee gehouden op het eiland. De lammergier is de grootste roofvogel van Europa. Deze zeldzame vogel kun je zien boven het Omalos-plateau. Bij de kliffen in het oosten van Kreta kun je soms de Eleonoravalk zien vliegen. Verder leven er een aantal normale vogels op het eiland. Zowel inheemse vogels als trekvogels kun je er treffen. Op het eiland leeft een soort wilde kat, die wel fourokattos wordt genoemd. Deze is echter zo zeldzaam dat de kans dat je deze tegen komt niet bestaat. Wel loop je de kans kleine hagedissen en gecko's tegen te komen. Op bepaalde stranden komen zeeschildpadden aan land. Zij leggen daar hun eieren.
